Mae gan y Ras ‘Man versus Horse’ eiconig, sy’n cael ei chynnal bob haf yn Llanwrtyd Wells yng Nghanolbarth Cymru, brif noddwyr newydd eleni.
Mae darparwr dysgu seiliedig ar waith blaenllaw yng Nghymru, Cwmni Hyfforddiant Cambrian, a’i chwaer gwmni, Trailhead Fine Foods, cynhyrchwyr Cig Eidion Hallt Cymreig a byrbrydau cig eidion a chig carw Get Jerky, wedi cytuno i noddi’r 45fed ras ar ddydd Sadwrn, 13 Mehefin.
Mae’r llwybr heriol o 22 milltir, sy’n codi i 4,000 troedfedd, yn dilyn ffyrdd tarmac, traciau coedwigaeth, traciau fferm, llwybrau ceffylau, rhostir agored ac afonydd.
Eleni mae gan y ras gwrs newydd sbon ac mae’r trefnwyr yn cyflwyno tracio GPS fel rhan o’r system amseru.
Mae ceisiadau bellach yn llawn gyda 75 o geffylau, 186 o dimau ras gyfnewid (pob un yn cynnwys tri rhedwr) a 706 o redwyr unigol. Rhaid i redwyr fod yn 18 oed neu’n hŷn, rhaid i farchogion bod 16 oed ac mae’r ceffylau yn cael eu gwirio gan filfeddygon cyn cystadlu, yn ystod ac ar ôl y ras.
Mae’r rhedwyr unigol a’r rhedwyr ras gyfnewid gam gyntaf yn dechrau am 11yb wedi’u dilyn gan y ceffylau a’u marchogion am 11.15yb y tu allan i’r Neuadd Arms Hotel.
Nid yn unig ydy Cwmni Hyfforddiant Cambrian yn noddi’r digwyddiad ond mae’n gobeithio y bydd ei staff yn cymryd rhan. Mae Faith O’Brien, rheolwr gyfarwyddwr, yn farchogwraig frwd, ac mae Donna Heath, Rheolwr Gweithrediadau ar gyfer sgiliau hanfodol ac arweinydd sector ar gyfer Arwain a Rheoli ac Alex Hogg, Pennaeth Dadansoddwr Technoleg a Rheoli Gwybodaeth yn rhedwyr profiadol.
“Mae Cwmni Hyfforddiant Cambrian yn falch o fod yn brif noddwr ‘Man vs Horse’ 2026 ac rydym yn gobeithio y bydd rhai o’n tîm yn ymuno â’r her eu hunain fel rhedwyr neu farchogion,” meddai Faith.
“Mae cefnogi’r digwyddiad eiconig hwn yng Nghanolbarth Cymru hwn yn adlewyrchu ein hymrwymiad i les, yr awyr agored a buddsoddiad parhaus yn y rhanbarth rydyn ni’n ei alw’n gartref. Dathliad o gymuned, her a thirwedd Cymru.”
Dywedodd Green Events, trefnwyr y ras: “Rydym yn falch iawn o groesawu Cwmni Hyfforddiant Cambrian fel noddwr newydd Man v Horse ar gyfer 2026.
“Un o brif ddibenion y digwyddiad fu dod â phobl i ymweld â Llanwrtyd er mwyn hybu busnesau lleol, yn enwedig y rhai yn y sector lletygarwch. Mae ffocws y cwmni ar hyfforddiant a phrentisiaethau i’r rheini sy’n dymuno gwneud gyrfa yn y maes lletygarwch yn cyd-fynd yn berffaith â’n nodau ni.
“Y ffaith fod y cwmni’n cael ei sefydlu gan ‘fab i Lanwrtyd’ – Arwyn Watkins, OBE, sydd bellach yn gynghorydd goruchwylio gweithredol i Grŵp CHC – ac mae’r cwrs newydd yn defnyddio llawer o dir fferm ei deulu, yn gwneud y trefniadau hyd yn oed yn well. Rydym yn edrych ymlaen at berthynas hir a llwyddiannus gyda CHC.”
Dechreuodd y ras ym 1980 yn dilyn sgwrs dros gwrw yn Neuadd Arms Hotel. Clywodd y perchennog, Gordon Green, dau ddyn yn drafod manteision cymharol o ddynion a cheffylau yn rhedeg dros dir mynyddig.
Nid oedd byth yn un i golli cyfle i hyrwyddo Llanwrtyd Wells a gwella busnes yn ei westy, penderfynodd Gordon fentrus ei roi ar brawf. Felly dechreuodd Green Events a’i ddigwyddiad gyntaf, hiraf, a bellach o fri rhyngwladol, ‘Man v Horse’.
Newidiwyd y cwrs ym 1982 i greu ras fwy cyfartal rhwng y dyn a’r ceffyl, gan arwain at rasys agos iawn – gyda’r ceffyl yn gorffen ychydig eiliadau cyn y rhedwyr yn unig.
Cymerodd 25 mlynedd cyn i redwr guro’r holl geffylau o’r diwedd – yn 2004 enillodd Huw Lobb mewn 2 awr a 5 munud, gan orffen dau funud cyn y ceffyl cyflymaf. Ailadroddwyd ei gamp gan Florien Holtinger yn 2007, Ricky Lightfoot yn 2022, Daniel Connolly yn 2023 a Dewi Griffiths y llynedd.
Mae’r brif wobr yn wobr gynyddol ar gyfer rhedwr sy’n trechu’r ceffyl a’r marchog cyntaf, mae’n dechrau ar £500 ac yn cynyddu £500 bob blwyddyn nes iddo gael ei ennill gan redwr. Roedd y wobr gyntaf a enillwyd yn 2004 wedi cyrraedd £25,000 – eleni mae’n ôl i £500.